1.Bölüm: Veri Hazırlama

 

            SPSS NEDİR?

SPSS İngilizce açılımı ile Statistical Package for the Social Sciences olan ve ilk sürümü 1968 yılında ve 2009 yılından itibaren de sahipliği IBM tarafından yapılan bir dizi istatistiksel prosedürü gerçekleştirmek için tasarlanmış çok yönlü ve duyarlı bir bilgisayar programıdır.

SPSS yazılımı temel olarak sağlık araştırmaları, eğitim araştırmaları, veri madencileri, pazarlama kuruluşları gibi çeşitli disiplinlerde sayısal sonuç tahminleri, tanımlayıcı istatistikler ve veri analizi sağlar. SPSS yazılımının istatistiksel analizin yanında da veri yönetimi ve veri dokümantasyonu işlemlerini yapabilmesi de güçlü ve önemli özelliklerindendir.
Bu veriler herhangi bir kaynaktan olabileceği gibi, Google Analytics, bilimsel araştırma ya da bir web sitesinin sunucu günlük dosyaları olabilir. SPSS, yapılandırılmış veriler için yaygın olarak kullanılan  (.xls , .dat , .txt , .csv , Ms Excel, Oppen Office ) gibi tüm dosya biçimlerini açabilir. SPSS’ e aktarılan bu veriler SAV formatında, analiz dosyalarının uzantısı ise. spo veya. spv şeklindedir.

VERİ SETİNİN HAZIRLANMASI VE DÜZENLENMESİ

Veri seti; satılarında gözlem birimleri, sütunlarında ise değişkenler bulunan iki boyutlu bir matristir. Satır ve sütunların kesişim kısmına hücre (cell) adı verilir. Her bir hücreye, gözlemlerin değerleri yani ölçmenin sonuçları sayı ya da sembol olarak girilir. Bir hücrede herhangi bir sayı veya sembol olmaması, amaçlanan gözlemin bulunmadığını ifade eder. Veri setinde ter alan bu tür boşluklar kayıp veri (missing value) olarak adlandırılır.

 Veri setinin hazırlanmasından önce yerine getirilmesi gereken işlemler yani gözlem aşamaları bulunmaktadır. Öncelikle gözlenmek istenen özelliğin ve bu özellikle ilişkili değişkenlerin iyi tanımlı olması gerekir. Bu aşama kavramsal çerçevenin oluşturulması aşamasıdır.

Ölçmelerin hassasiyetini ve duyarlılığını artırmak için gözlemlerde sıklıkla ölçme aracı ya da veri toplama aracı kullanılır. Farklı özellikler farklı ölçme araçları ile gözlenir. Ölçme aracı kullanmak, ilgilenilen özellik hakkında veri toplamanın yaygın yollarından biridir.

Veri setinin hazırlanması, ancak amaçlanan gözlemin ya da gözlemlerin yapılmasından ve ilgilenilen özelliğe yönelik iyi tanımlanmış değişkenler düzeyinde toplanmasından sonra, toplanan bu verilerin belli bir düzen içerisinde bir çizelge üzerinde gösterilmesi işidir. Değişkenlerin iyi tanımlanmış olması iki aşamaya vurgudur. İlk olarak ilgilenilen temel özellik hakkında bilgi sağlayacak gerekli ve doğru değişkenlerin belirlenmesi gerekir. Daha sonra da bu değişkenlerin en iyi bilgi verecek şekilde yani mümkün olan en üst ölçek düzeyinde ölçeklenmesi gerekir.

Veri seti hazırlama, el ile yapılabileceği gibi bu amaçla kullanılabilecek bilgisayar programları ve yazılımlar da bulunmaktadır. Örneğin bir Excell programı, veri seti hazırlamada kullanılabilecek işlevsel bir programdır. Bunun yanında istatistiksel analizde özenle hazırlanmış olan SPSS paket programında da veri seti hazırlanabilir. Özellikle gözlem birimlerinin ve değişkenlerin fazla olduğu kısaca veri setinin büyük olduğu ölçmelerde SPSS programından yararlanmak büyük ölçüden kolaylık sağlamaktadır.

Sağlıklı bir veri analizi yapmanın ilk adımı doğru etiketler ile işlenmiş ve değişken tipleri doğru atanmış bir veri seti oluşturmaktır. SPSS ’te bir veri seti oluşturulurken başlıca şu özelliklere dikkat edilmelidir;

-Değişken isimleri ve değişken etiketleri doğru girilmiş mi?

-Değişken tipleri doğru olarak belirenmiş mi?

-Kategorik değişkenler önce nümerik olarak kodlanıp değerlere kategori etiketi atanmış mı?

-Nümerik değişkenlerin kaç ondalık basamağa sahip olacağı tutarlı bir şekilde belirlenmiş mi ?

SPSS UYGULAMASI

Var olan veri setinin açılması için File-àOpen tıklanır ,veri dosyasının bilgisayardaki konumu seçilir.

Açılan veri dosyası şu şekildedir ;

Değiken Tanımlama ;

Data view görünümünde veriler varken ,Variavle view görünümünde değişkenlere ilişkin bilgiler yer alır. Değişken adı, türü, kategori değerlerine ilişkin bilgilerin girildiği yerdir.

Yeni veri girişi için Data ve ardından  New tıklanır



Variable view tıklanarak değişken ismi yazılır




Değişkenleri Tanımlama;
    Değişkenleri tanımlarken örneğin cinsiyet değişkeni için Value kısımı tıklanır,açılan pencerede Value kısımına 1 , Label kısımına ise 1'in anlamı olan kadın yazılır ve Add tıklanır.Aynı işlem erkek için de yapılarak değişkenin değerinin ne anlama geldiği tanımlanmış olur.
    

Değişken isimleri yazıp tamamlandıktan sonra Data View tıklanarak veri girişleri yapılır.